lunes, 20 de noviembre de 2017

A Arqueoloxía dende a fotografía aérea






O Museo Arqueolóxico de Ourense, con ‘Voando o pasado. Fotografía aérea e arqueoloxía en Galicia’, coordinada por Xulio Rodríguez e Manuel Xusto.



Na sala da Praza maior o Arqueolóxico amósanos o rico patrimonio arqueolóxico do noso País Galego. Dende paneis fotográficos con imaxes oblicuas a cor dos anos noventa, outras verticais dos anos 1956-1957, o voo interministerial 1973-1986 e o Voo americano, rexistros todos da fototeca dixital do Instituto Geográfico Nacional.




Hai ademais en vitrina libros, e algunhas cámaras, maquetas e fotografías con lupa, abano co que podermos facer idea das posibilidades para coñecer e recuperar mais tamén preservar o noso. Eis o proxecto expositivo case unha reivindicación da importancia do Instituto Padre Sarmiento de Estudios Galegos, creado en 1943, e da Sección de Arqueoloxía do, daquela na vangarda. 


Temos aquí castros marítimos, no cumio de outeiros, e ladeiras, nun meandro dun río ou tamén en explanadas. E con eles exemplos da romanización e dos castelos medievais. Esta técnica da fotografía aérea, que denantes era auxiliar e agora fundamental axúdanos á recuperación da nosa memoria arqueolóxica. 


Na expo brilla a maqueta de 1997 do castro de Barbantes (as Laias, o Castelo) que non aparece no catálogo. Obra de Miguel Ángel López Marcos e Pablo López González, reproduce o que desapareceu coa autoestrada.



lunes, 13 de noviembre de 2017

A visita do exiliado Carlos Velo aos seus pais en 1967



A nai é triple, para o fillo...
Foi contra o fin de mes de maio de 1967 cando, segundo recolle La Región,El cineasta mexicano de origen orensano Carlos Velo’ chega a ‘Orense después de más de treinta años de ausencia para visitar a sus padres en Cartelle’. Aquela estadía breve e privada, pódese ollar convertida nunha gran exposición no primeiro andar do Centro Cultural da Deputación, quen patrocina a posta de largo da Fundación que leva o nome do director cinematográfico.


A escolla dos motivos das fotos polo mestre de cine céntrase nas persoas da súa familia dende a maxia da súa mirada: a súa nai Dolores Cobelo Alberte, e José Velo Castro, o pai, aos que non vira dende que tivera que fuxir de España trinta anos antes, en plena guerra civil. Ela, na horta ou no lavadoiro, posa co seu home para que o fillo teña un recordo deles cando estea no D.F.

A constatación de que Carlos Velo puso aquella os pés esta terra, autorretratándose cos seus pais. A parra sen amañar...
E Velo fillo retrátaa facendo as tarefas domésticas no entorno da casa da familia en Cartelle, mais nun momento ela rube ao primeiro andar para coller a medalla de ouro, e pendura a alfaia para as fotos. O seu home pasea con traxe e bolígrafo á vista, chaleco e garabata, cubríndose coa pucha, no que vemos, e tamén nos zapatos, o seu status social de médico. Resulta significativo decatarmos que nunha das diapositivas daquela reportaxe que lle chegou a Teresa, filla de Carlos e Mª Luisa Santullano, a primeira muller do cineasta, nunha das caixas que Carol de Swaan, a viúva, lle entregara, apareza a imaxe borrosa da nai na cociña, e noutra apareza por sobreimpresión de tres imaxes súas na horta e con mandil con unha tricefalia consciente, que non un erro xa que logo leva o nº 10.

Velo tira a diapositiva do seu pai diante da casa familiar, nenos e veciños,
dende o adro da igrexa.
As corenta e dúas fotos de 1x1m. forman na sala un plano-secuencia dun lugar e un tempo. Os positivos orixinais de 6x6cm. foron restaurados por Xulio Gil coa profesionalidade e calma precisa para facer a súa transferencia a papel. Este grande da fotografía é un ourensán profundo de Vigo, de relevante traxectoria individual xa dende os anos noventa, fixo o traballo necesario para que o comisario Xosé Enrique Acuña puidera desenvolver con brillantez a idea expositiva.



Coa Rolleiflex TLR, unha réflex con visor de dúas lentes, e os carretes de 120 ou 220 das películas Ektachrome de 100 ASA, de característico gran fino e bo contraste que facía Kodak cando a fotografía era analóxica e química, plasma as xentes do lugar con naturalidade, como si llas tirase sen se decataren cargando a cámara do pescozo. O pai coas vides agromando, ou na horta, co gato entre os pés, e no rueiro pola vila, no que atopan á mestra Carmen Armada, co leite, e a farmacéutica cos seus fillos, posando todos. Aqueles nenos son hoxe farmacéutica en Ourense, e veterinario, segundo nos dixo unha visitante. Eles poderán decatarse daquel momento casual das súas vidas revivido dende a maxia do posado co pai de Velo para a cámara de Carlos. E nós decatarmos como o grande cineasta mexicano entra na historia da fotografía galega.

Aquí tes a túa casa, fillo..., ben puidera ser o título desta intensa foto que ten categoria de ser a derradeira do relato cinematográfico.

***
A presidenta da Fundación e o Comisario o día da inauguración.

lunes, 6 de noviembre de 2017

MANOLO DE BUCIÑOS E A COLECCIÓN ALTERARTE 2




A peza fundida por Manolo García de Buciños que se entrega no Premio Trasalba, a figura de D. Ramón Otero Pedrayo co caxato e o sombreiro, foi escollida polo mestre escultor para pasar a formar parte da Colección Alterarte, que leva o nome da sala de arte que ten a Universidade de Vigo no Campus de Ourense.



Amosouse nunha exposición colectiva na sala 0 do Centro Cultural da Deputación na compañía das obras de Lidia Alonso, Covadonga Barreiro, Marta Cerviño, Marcos Covelo, David Crespo, Dana Díaz, Olaia Fernández, Julia Ferradás, Maya Kapouski, Rosalía Pazo, Javi Moreno e José Luis Torrico ademais dunha peza de creación anónima incluída nunha mostra curada polo docente Javier Tudela


Rosalía Pazo Maside ('sustentando a tremoia' por Mar Caldas).






Todos eles pasaron pola mencionada sala dende o ano 2013 ata agosto de 2015 trala súa selección polos comisarios, e logo de amosar as obras doaron unha peza á Universidade: velaquí o xermolo da exposición. Todos eles formaron parte do proxecto 'Estado Crítico2 10 comisari*s 10artistas', profesores todos da propia Institución docente do sur do País Galego.




Anónimo e outras falcatruadas: sobre a autoría na creación contemporánea’ (Javier Tudela, comisario). Por trás, Dana Díaz: ’Transtranstranscendendo’ (por Susana Cendán). Arte e deseño.
Xosé M. Buxán Bran, o coordinador xeral e director da sala, coa indispensable axuda de Filemón Rivas, técnico de Actividades Culturais do noso Campus á fronte, prepararon estes fondos para compartilos coa cidadanía, un xeito de valorizar a creación artística e ao mesmo tempo de continuar a promover a arte dos artistas, os grandes protagonistas. Son trece os anos nos que Alterarte trae a Ourense este vento continuado de modernidade, un rol que dinamiza a nosa vida cultural dende a arte, unha aposta por dar a coñecer a novos creadores, mais sen desbotar a participación de recoñecidos artistas como 'Buciños'. O traballo dende a liberdade na escolla dos Curadores amosan, como se dixo na inauguración, “os fértiles camiños no que se desenvolve a plástica actual”.

David Crespo en ‘Co vento na cara’ (por Carlos Tejo) / Manolo García de Buciños: D. Ramón Otero Pedrayo (en ‘¡Alto, reivindicamos a forma!’ (por Mª Victoria Carballo-Calero).

En paralelo, presentouse o volume-catálogo que deseña Edenia, de Ourense, con Xosé Lois Vázquez á fronte, o que non é baladí, xa que logo formato e tipografía falan, amplifican e completan a aposta da UVigo. Nel podese atopar unha ampla información das mostras, artistas e curadores, nunha acción cultural docente que é un xeito de facer unitario.


Justin Beaver’ en Antropoloxía dos praceres virtuais(por Xosé M. Buxán Bran) / José Luis Torrico en ‘Mozas, amigos e cans(por Ignacio Pérez-Jofre).

viernes, 27 de octubre de 2017

Isabel Quintanilla (1938-2017)

Esta brillante pintora figurativa hiperrealista madrileña murió anteayer, 24 de octubre. Había nacido en Burlete, Madrid, el 24 de octubre de 1938. Tenía pues 79 años de edad.


En 1953 tras sus estudios en la Escuela Superior de Bellas Artes, que finaliza con éxito seis años después, y tras conocer ene estos años a los pintores Antonio López y Francisco López Hernández, de los que se hace amigos,  el inicio de un círculo importante de apoyo artístico y personal a lo largo de toda su vida...


En 1960 consiguió una beca de ayudante de dibujo en el Instituto Beatriz Galindo. Tras su boda con el también pintor Francisco López va a vivir a Roma, donde residirán cuatro años. Su primera exposición individual tuvo lugar en Palermo, volviendo a este país con sus obras otras muchas ocasiones. En 1982 se licencia en Bellas Artes en la Complutense, Madrid. 

Isabel Quintanilla y su marido, el escultor Francisco López, en su estudio, enero de 2016. (Jaime Villanueva, El País).




En loa últimos Isabel Quintanilla participó en la exposición colectiva “Realistas de Madrid”, en el Mº Thyssen-Bornemisza, entre febrero y mayo de 2016, siendo su obra una de las más admiradas y destacadas por los visitantes, que la redescubrieron aquí...





"Realistas de Madrid", exposición dedicada a un grupo histórico y generacional de pintores y escultores para los que Madrid ha sido el centro de sus vidas desde la década de 1950, vinculados desde su formación y también por el trabajo y relaciones personales y familiares. Andrés Trapiello les denominó "Los silenciosos" porque «así es como han vivido la mayor parte de ellos y gran parte de su vida, recogidos, haciendo su trabajo, sosteniendo sin queja y con tesón una realidad que se estaba deshaciendo a su lado estrepitosamente».




Ese grupo estaba formado por Antonio López García (Tomelloso, Ciudad Real, 1936); María Moreno (Madrid, 1933), casado con él; los escultores Julio López Hernández (Madrid, 1930) y su hermano Francisco (Madrid, 1932); la mujer de Julio, la pintora Esperanza Parada (San Lorenzo de El Escorial, Madrid, 1928 – Madrid, 2011); la mujer de Francisco, Isabel Quintanilla (Madrid, 1938-2017), y Amalia Avia (Santa Cruz de la Zarza, Toledo, 1930 / Madrid, 2011), casada con el artista Lucio Muñoz.





No le gusta tomar como modelo fotografías: “Es copiar”, asegura rotunda, y reivindica para la pintura un regreso a la pasión, a la lucha constante: “Si te quieres enriquecer, tienes que ir viendo cómo cambia la luz, cómo se abre una flor, cómo avanzan las sombras. Has de ver algo que te estimule”.

 



miércoles, 25 de octubre de 2017

X. POLDRAS, GRAVADOR DE MATERIAL MEMORIA



Valente escribía en 1992 aquelo de ‘la blancura siniestra de la nieve’, en No amanece el cantor, un dos poemarios inspiradores do sobranceiro poeta de orixe ourensá para Xosé Manuel Rodríguez Alonso (A Coruña, 1969), coñecido no mundo da arte como “X. poldras”. Vive entre nós dende fai uns anos, e a literatura e a arte son os vimbios que configuran o seu substrato, que manexa con sensibilidade nos seus gravados. A iconografía deles é ben coñecida en Ourense, onde expón de xeito regular dende 2010, cando fixo ‘De rerum natura’ para o Centro Cultural da Deputación, baseándose no libro homónimo do autor romano da época da República Tito Lucrecio Caro. Porque a natureza é a base, e nela as persoas, figuras estas sempre presentes, como sombras mais en relevo, nas obras. Acompañárono daquela os textos de Agustín Gª Calvo, profesor especialista desa obra do ano 50 aC., e Xavier Ron. Así segue a camiñar hoxe en día, xuntando os escritos de Alicia López e os seus gravados en 'Luvas negras', iniciativa recente a favor de Médicos sin Fronteras.



Co gallo da mostra que presenta na Galería Visol estes días ben de facer un obradoiro de poesía visual dende un poema de Celso Emilio Ferreiro Míguez e a Fonte de Marcel Duchamp, que inicia fai agora 100 anos a arte contemporánea. Aboia asía a obra coa cabeceira de ‘La Región / Diario Independiente - De intereses generales de noticias y avisos’, do 10 de abril de 1917, coa reprodución da obra daquel artista inserida o mesmo día desde ano que andamos, que engade á exposición... Esta é unha suxestiva e variada proposta que leva no centro un díptico inspirado nunha obra realizada para eloxiar a uns heroes que se salvaron dun naufraxio malia a deserción do capitán, que pon dende a linguaxe da época, o Romanticismo, Theodore Géricault. Dela escolle figuras e reutilizaas con outro ritmo para expresar unha idea de desamparo, silencioso berro que se aprecia tamén noutras da sala nas que latexa no fondo unha preocupación polas xentes que arriscan as súas vidas atravesando o Mediterráneo cara Europa. Esta é unha obra feita en xuño de 2015, cando estaba a reinterpretar a danza de Matisse e outros cadros da historia da arte. As súas composicións semella que danzan no espazo baleiro do papel, ingrávidas e dubitativas, con un minimalismo moi poético. Son figuras humanas no papel, que é máis que soporte. 



A súa técnica da colografía é sobre papel, con punzón, ou burel, na matriz, para entintar e logo estampar xera na impresión texturas en relevo, e admite cores. Influído por Óscar Manessi ou o escultor madrileño Juan Muñoz, aos que tratou, Xosé licenciouse en Belas Artes en Salamanca, e logo de facelos cursos de doutoramento aquí, en s`Hertogembosch e Maastrich, ben de culminar coa tese na UVigo sobre os Caprichos de Goya, parte gráfica con oitenta debuxos que deberíamos poder ver expostos algún día, xa que logo ‘Espera, espera. Eu non son o de onte’, como di nunha das obras de 'Era unha vez o deserto'.