sábado, 7 de enero de 2017

Natividad de Busquets en la Sagrada Familia


Hay una famosa imagen de la Natividad en el Templo de la Sagrada Familia de Barcelona, de la que su autor es Jaume Busquets i Mollera. 


 Natural de Girona, dónde nació en 1904, fallecería en Barcelona en 1968. Fue un escultor y pintor, formado en los talleres de Joan Llimona Bruguera (1860-1926) y del pintor Darío Vilas Fernández, (1880-1950) respectivamente. Su amistad con Antonio Gaudí, arquitecto de la obra, le inclinó al arte religioso, que practicó durante años.


La Madre presenta al hijo desde la cuna, composición piramidal,
que descentra S.José, en actitud movida. A los lados el buey y la mula.

'L'escena del Naixement d'aquest conjunt ha estat difosa a la Nadala del 2010
del papa Benet XVI'
(cfr. Viquipèdia).
Suya es, también aquí, esta escena:

'L'Anunciació, situat a l'ogiva, prop dels signes del zodíac que constaten la 
cronologia del naixement, Sagrada Familia' (cfr. Viquipèdia).

miércoles, 4 de enero de 2017

OS ACHADOS ARQUEOLÓXICOS SON SÍMBOLOS DUNHA TERRA




XABIER L.de GARDÓN.

ARTE ET ALIA.

Estatua de guerreiro, granito, S. I, achado nunca sasa do Outeiro da Laxe, parroquia de
Santa Mariña de Augas Santas, Allariz,  do castro de Armea.
Entramos á exposición que ben de inaugurar o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. A sala de Abanca, está nun luscofusco buscado dende a entrada iluminada e a luz do soportal exterior. Aquí, todo está disposto para conseguir que refulxan as pezas, con luces dirixidas cara as esculturas e as vitrinas coas pezas de cerámica e ourivería. Este efecto expresivo potencia a atención do visitante e reduce a súa dispersión para que a contemplación sexa, en cada caso, memorable. Eis un recurso de proxenie teatral que podemos denominar ‘estilo museo’, xa que logo é un sistema museográfico o que se está a exhibir, o que nos fai loar o discurso dos bos profesionais que alí traballan e que un ano máis, logo de ‘Alicerces. Evolución urbana de Ourense do século XVI ao XX’, 2015/2016, amosan a súa excelencia.

Espirais de Regodeigón, Ribadavia, ouro, prata e cobre, sécs. III-I aC.

Desta volta a coordinación personifícase en Xulio Rodríguez, o director do Museo, e Avelino Rodríguez, da U.Vigo, sendo a iluminación de Arteficción.


Lápida do Castro de san Facundo, concello de Cea,
granito, sécs. I-II.
Estatuas sedentes de Xinzo de Limia, granito,
sécs. I-II aC., achadas en 1972, preto do vello núcleo
da vila, á beira do río, na paraxe da Cortiñela.

Posado para a historia real dunha excavación doutrora: Castromao.





Dende finais do século XIX ata os anos 70 do pasado século é o marco temporal que abrangue ou, o que é o mesmo, dende Marcelo Macías, presbítero e caldeirádego de Retórica e Poética, morto en 1941 case con cen anos, pasando por Arturo Vázquez Nuñez (+1907), e o enxeñeiro de camiños Díez Sanjurjo, quen estivo en Ourense ata 1910, pioneiros todos.






Cuevillas e Ferro Couselloentre outros,  no levantamento dos restos da nai do
Xeneral Sanmartín en Santa Eufemia, 1946-1947.
Con Xesús Ferro Couselo (+1975), arquiveiro de Facenda, nace o Arquivo Histórico en 1943, sendo director do Mº cando por estes mesmos anos deixa de ser Pazo do Bispo. Laureano Prieto (+1977), mestre, e Xesús Taboada Chivite (+1976), técnico de telégrafos e licenciado en filosofía e letras, Rubén García (+1980), médico en Ribadavia, Francisco Conde-Valvís (+1985), Manuel Chamoso Lamas (+1985), Xoaquín Lorenzo (+1989) e a sobranceira figura de Florentino L. Cuevillas (+1958), funcionario de Facenda, e pai da arqueoloxía científica en Galicia.


De todos hai información relevante nas paredes, acompañada de fotos, algunha delas, como a deste último con Risco en Castromao. Todo para contextualizar as pezas.



Así a Ara de Calpurnia Abana, achada preto das Burgas, ou a Tabula Hospitalis de Castromao, ámbalas dúas do século II d.C., ámbalas dúas símbolos para Ourense e Celanova, respectivamente. Así tamén o torso de guerreiro do castro de Armeá (Sta. Mariña de Augas Santas) ou a arracada de Vilar de Santos, peza de ouro, que pasou ó Museo en 1979, cando rematabamos a carreira, e Bieito Pérez Outeiriño, compañeiro nos primeiros anos, estaba a estudala, investigación que viu a luz como o primeiro dos Anexos do Boletín Auriense. 

Arracada, de Vilar de Santos, sécs. III-II aC., achada en 1924.

Entramos na procura do pasado en calquera exposición, mais aínda nesta do Arqueolóxico pois o seu discurso pedagóxico interpélanos para que as xeracións presentes coñezan as orixes da nosa terra ourensá, e sintan un orgullo de seu. A mostra, que se completa co proxecto didáctico dirixido os alumni colgado na net, achéganos os ourensáns a labor arqueolóxica e a súa importancia como símbolo identitario dunha colectividade. E se a próxima mostra, a dos achados dos coetáneos, fose de novo nas instalacións do Museo? Quede aquí como desexo de Aninovo.

'Ao limpar o lousado da casa da soleira apareceu unha lousa c-un triskele grabado', 'Cuaderno' de excavacións de
Xoaquín Lorenzo, 1948, 23 de setembro. Era xoves. I aC/IdC., Cidade de San Cibrao de Las, nunha 'casa da croa'. 

domingo, 1 de enero de 2017

Enero/Ianuarius y el tiempo desde Roma


Comienza enero, que fue el undécimo mes romano, dedicado al dios bifronte Jano / 'Ianuarius', cuando el año comenzaba el 1 de marzo. Eran 10 meses; cuatro de 31 días, seis de 30, esto es 304 días. Estos se dividían en décadas, es decir, semanas de 10 días. El desfase que había ya en tiempos de Cayo Julio César de tres meses entre el año civil y el astronómico, hizo necesaria la reforma, siendo el astrónomo griego Sosígenes quien asesoró. Su consejo de abandonar el calendario lunar por el solar fué seguido y en adelante cada año tuvo 365 días, con un día extra cada cuatro años (luego el bisiesto), en febrero. Para compensar el desfase el año 46 a.C. tuvo 445 días...

Fragmento del mosaico de Thysdris, Museo Arqueológico de Susa, Túnez.
El calendario desde entonces hasta 1582, reforma del papa Gregorio XIII, era Ianuarius (30 días), Februarius (28), Martius (31), Aprilis (31), Maius (31), Iunius (30), Iulius (31), Augustus (31), September (30), October (31), November (30) y December (31).



                          El año romano continuó iniciándose en primavera hasta el 153 a.C.


Hasta ese año los Cónsules eran nombrados por el Senado en los idus de marzo, o comienzo del año, mas con la segunda guerra celtíbera el General Quinto Fulvio Nobilior le pidió que adelantara la fecha para preparar la campaña militar en primavera.


Jano es el 'ianitor' o portero que abre y cierra las puertas ('ianuae') del año, por lo que uno de sus atributos son las llaves, símbolo axia. En sus dos rostros, pasado y porvenir respectivamente lleva implícito el presente o “triple tiempo”. Ese tercer rostro es invisible pues es un instante, mas ello es, con los extremos o límites la manifestación de la realidad, completa.


Dios de las puertas ('ianua' es puerta), inicios / finales, se le invocaba al comienzo de la guerra, y las puertas de su templo se mantenían abiertas mientras duraba; y cerradas si Roma estaba en tiempo de paz. Estas sólo se habían cerrado dos veces desde la fundación de Roma, ... mas Augusto las cerró tres veces durante su mandato. Así en el año 29 aC.,  pese a que aún luchaba contra Cántabos, Astures y Vacceos, además de los Tréveros. Fueron razones políticas y propagandísticas...


Templo de Jano con las puertas cerradas, sextercio.

miércoles, 28 de diciembre de 2016

Los hermanos Lumière proyectan la primera película



Foi o 28 de decembro de 1895 cando os irmáns Lumière, Auguste e Louis, organizaron a primeira proxección pública de pago en París, establecendo así nacemiento da séptima arte: o cine! 'Sortie de l'usine Lumière à Lyon', rue Saint-Victor (hoxendía 'rue du Premier-Film'), trinta e nove segundos para a historia.

velaquí o enlace á película.



foi o ano de 'L'Arroseur arrosé'...

El jardinero regado” ou “El regador regado”, inspirado posiblemente nas tiras cómicas do artista alemán Hermann Vogel: foi a primeira película con argumento na historia do cine. Corenta e cinco segundos magníficos...

Velaquí o enlace á película

lunes, 26 de diciembre de 2016

As Antolóxicas retrospectivas de Prego da súa conmemoración natal


Xabier Limia de Gardón.
Velaquí o artigo na web de La Región
Arte et Alia


Co gallo dos cen anos do nacemento de Manuel Prego de Oliver quixo o concello de Ourense conmemorar dun xeito especial a este artista, un dos máis sobranceiros da súa historia. E así como xurde ‘Prego 100Anos’, un proxecto de cidade con tres exposicións simultáneas, que aboia no mes de setembro recente pasado e rematará en xaneiro de 2017, pasadas as festas de Reises, con dúas das mostras aínda en carteleira.




Hai en Ourense unha exposición que son dúas, e foron tres..., dedicadas a Prego de Oliver (1915-1986). Dende elas pódese albiscar a ampla traxectoria deste artista que plasmou dende a época da República ata a Democracia, fases sociopolíticas que son como as codias do seu pan, cuxa miga desenrolou na época da Ditadura franquista. Antes está o xermolo no territorio da infancia e adolescencia, nos anos da fase final do reinado de Alfonso XIII e a ditadura de Primo de Rivera co rei á fronte.


O convulso dos tempos, ricaz de estímulos, incluídos os da guerra, apenas deixan pegada no artista, cuxo estilo se centra no campo do figurativo e costumista, no que se asenta e que o define de seu dende uns personaxes arquetípicos, que extrae da súa paisaxe: o vello canso e esmolante, a vella activa que carga o feixe, ou a lavandeira nova no río Loña. 

Antes da concentración nos tipos individuais Prego de Oliver busca nos seus primeiros tempos de artista profesional a concreción daqueles estereotipos en pares, caso do vello cego e o lazariño, a velliña co cadelo ou os cabalos, para decantarse polo ser humano maior e calmo, que reflicte unha idea do rural co énfase no tempo doutrora. Este é tamén o dos grupos pastorais e bucólicos, nenos e nenas descalzos con frautas e ovellas, no campo. Un tema activo na súa pintura é o dos nús, transversal dende os anos corenta ata os oitenta, explosión de sexualidade, de costas ou de fronte, para clientela con perfil, dende o grupo de mulleres arredor dunha poza ata a muller soa e espida nun interior. Como o das nais mociñas co neno no colo, cos seus grandes ollos no rostro escuro, e amplos os peitos descubertos, ás veces con un canciño. Este tema novo comparte protagonismo co retrato, encargo e compromiso á vez, dende Risco na súa biblioteca, Otero Pedrayo, García-Sabell, Malingre, Ernesto Gómez del Valle,...







Mais serán os numerosos bodegóns, de peixes e cunca de viño, ata os limóns ou as peras no prato, e os floreiros, nos que pode amosar coñecemento e sensibilidade como en poucos temas, con un simbolismo dende o cotiá. E tamén nos do mar, nos que a area con plantas, algo de auga e moito ceo, son os protagonistas; e as barcas varadas na area, metáforas todos dunha vida. E como un canto espiritual, as árbores sen follas dun souto, que fala dende o silencio.


Derradeira paleta utilizada por Prego de Oliver





Esta é unha panoplia heráldica, aquí na Sala Valente, a principal das exposicións, na que hai nunha ampla mostra do artista que fixo do óleo o medio no que materializa a súa plástica, sobranceiras obras as súas dende finais dos anos sesenta ata a súa morte, que deixa unha gran pegada na burguesía, clase social que as demandaba. Aquí, neste espazo, pódense ollar os seus murais, que se proxectan na parede, o de Vigo, na Estación Marítima, os de Ourense, na Cámara de Comercio ou no Seminario Maior, entre outros.

Na sala amósase o do antigo Hotel Parque, recentemente recuperado con xenerosidade e sensibilidade pola empresa Copasa, que mercou o edificio.




Na outra sala, a do Museo Municipal, a carón da catedral, os comisarios concretan o mundo do seu “Taller: espazo de creación e materialización plástica”, que montaron na segunda planta, pois así estaba o do artista na rúa do Paseo, esquina Concordia. Aquí con tubos de pintura, pinceis e paletas, témperas e vernices, caixas de acuarelas e ceras, hai libros e obxectos que utilizaba, e debuxos para ilustrar contos de escritores que se publicaban os domingos en ABC, ou os debuxos para ‘Merlín e familia’ de Álvaro Cunqueiro.


Un nó inimitable o do mestre Prego, dende Ourense, a Atenas de Galicia. E se os contos de ‘Se o vello Sinbad volvese ás illas’ son ‘un relato dos soños que non hai’, segundo lle escribiu na dedicatoria o mestre mindoniense, nos cadros de Prego de Oliver pódese albiscar unha época que xa foi do mundo esencial da Galicia.



O RONSEL DO ARTISTA EN 'PREGO100ANOS'
                                                        



A primeira das exposicións foi “Prego de Oliver, pintor de ideas e arquetipos. Do bosquexo á obra gráfica” abriuse nas Salas de Afundación na praza maior, dende o 15 de setembro, nos derradeiros días do verán, e durou dous meses. 
A segunda centrouse no seu “Taller: espazo de creación e materialización plástica”, montada na segunda pranta do Museo Municipal, rúa Lepanto, a carón da catedral, e iniciouse xa co outono o día 23; e finalmente na Sala Municipal Valente abriuse o día 29 a exposición a gran exposición “Prego e a captación do Eterno. O óleo como materialización da súa plástica”. 





Visitas guiadas para colectivos e colexios, talleres infantís, a catalogación das súas obras a particulares, que é a primeira vez que se fai en Ourense, un documental e varias conferencias dos comisarios, o Dr. Xabier Limia e Natalia Figueiras, completan o proxecto ’Prego100Anos’ de tres meses, que rematarán en xaneiro de 2017 coa presentación dun libro no que analizarase en profundidade a vida e circunstancias vitais deste destacado artista e as súas achegas plásticas, técnicas e iconográficas.