ASUN ADÁ

( " Asún Adá:"El espíritu de la luz"" )

Enrique Jiménez Carrero es un artista que pinta, y esculpe a veces, que ha realizado también ilustraciones y escenografías teatrales. Poseedor de una decantada técnica que le sirve para crear melancólicas asociaciones de imágenes, su obra brilla en la sala Visol desde hace unas fechas. Contemplar la obra de este consagrado artista extremeño, de Granadilla (Cáceres), es constatar la honda huella de Eduardo Naranjo, entre otros, artista al que hemos disfrutado entre nosotros en la dorada época de Caixa Ourense, en las salas de la avenida de Pontevedra. El embalse de Gabriel y Galán anegó los campos que rodean su villa natal asentada en su peña oval, tras las murallas de la época del dominio musulmán. Por ello la familia del artista se trasladó a Plasencia. Luego la Escuela de Bellas Artes de Tenerife y la Academia de San Fernando de Madrid, hasta llegar a la Dirección de Filatelia de Madrid, en el Dpto. de Imagen y Diseño. En sus temas, transita la figura humana, femenina principalmente, mas también tienen una destacada presencia frutas y flores, o animales, entre los que destaca ese blanco caballo que es como su icono base. En sus limpias composiciones, recortadas sobre potentes fondos de cálido empaste, muestra historias desde una puesta en escena sumamente elaborada en la que se aprecia su hábil manejo de la luz y el color, con los que busca definir su mundo. Un arte que vive del venero de la imaginación controlada de progenie surrealista, que ha mostrado asimismo en algún que otro sello de correos.

ASUN ADÁ, DE VERÍN A CEA

Vale decir que es una joven artista en tránsito vital físico, verinense de formación, y de Cea por su familia materna, dónde tiene su estudio. De Asunción Rdz. Adá a Asun Adá. Entre la fotografía y la pintura hay también como una polaridad de artes que es, como aquella, aparente. Estas son sus dos querencias expresivas, desde las que habla con impetuoso gesto, y corazón. En breve tiempo ha realizado numerosas exposiciones, desde la inicial en la Casa del Escudo en Verín en 2005 hasta la de la sala alternativa en el Simeón hace pocos meses. En esta, de la Galería Manuel Márquez dentro del Outono fotográfico, titulada “la luz que me adelanta”, marida cuadro y fotografía al pegar ésta en aquel, sobre tablero, logrando interesantes armonías de equilibradas masas de imágenes. Es un camino iniciado con “Esencia de mujer”, que exhibió en Miranda del Ebro, Sanxenxo y Carballiño. Su sentido cromático y del ritmo es una fresca ráfaga, una visión de su yo en agónica tensión creativa. Desde el obturador de la cámara abierto la luz le habla, con lo que añade una profundidad de contenido a su expresión. Ha trabajado como maquetadora del recetario Raíces da cociña artesá, de Erundina Vázquez, y como fotógrafa en "Vals latino", de María Lameiras, con la que estuvo emparentada. Ha realizado además para Delta Publicacións capas de libros.

(Texto completo del artº en el que comento la exposición de esta joven y emergente artista. Es de una conocida familia de la villa. Publicado polo autor co título "Asún Adá y J. Carrero, la melancolía del recuerdo" en La Región, Novembro, 29, 2010)

A PRAZA DO SANTO CRISTO DE CEA

(Estado da capela logo de ser demolida no ano 2005 dende a vella aira sen o cabaceiro do século XIX. No fondo o vello forno xa ruinoso...)

Fai moito, moito tempo, había na vila de Cea unha singular praza, á beira do camiño de Santiago. Por diante dela pasaron durante séculos moreas de viaxeiros e peregrinos entre Ourense ou Carballiño e Oseira, ademais de Santiago. Estaba ás portas da vila, polo seu lado noroeste. Tiña un cruceiro, fermoso e sobranceiro, en elevado pedestal decrecente que a presidía e centraba: era unha picota, isto é un cruceiro xurisdicional. Así se chamaba daquela: a Praza da Picota. Os Señores do dominio, que eran os monxes da Orden do Císter da Abadía de Oseira, poñían aquí xustiza, sobre todo o día da feira. Pois aquí, neste espazo, e no seu entorno, había feira, que fora obtida do Señor El Rei D. Sancho IV no derradeiro terzo do século XIII. As transacións comerciais de mercadorías de lonxe e do rianxo da contorna, ademais das de gando, foron práctica habitual mensual nesta praza, e noutra más abaixo do lugar. Foi así uns catrocentos anos, ata que os monxes decidiron mudala avanzado o século XVII para o Carballiño, daquela un lugariño do seu Priorado de Partovia.

Había tamén un forno, que tiña o nome de forno dos Casquillos, onde se cocían a poias de pan trigo. Nas inmediacións houbo un hórreo, e unha pequena aira. Abandonado aquel pola lacra das partillas, ruinoso e todo era dos máis antigos da vila, como reflectía a datación segundo inscrición no século XIX. Nada queda xa. O hórreo foi vendido hai uns anos e está noutro concello. O forno, abandonado ata o punto de medrar dentro unha árbore de amplo porte que sobresaía do seu fundido tellado, demoleuse hai uns poucos anos. Era coñecido como o Forno da Capilla. Así o coñecemos pois dentro,nas misas e rosarios, só se falaba en castelán.

UNHA MULTISECULAR DEVOCIÓN

Acisclo Manzano, Cristo, bronce, 2005, 

Foi nunha época, nos fai moitos anos, na que había aquí unha capela, pequeniña, mais sobranceira no corazón das xentes da vila de Cea, a capela do Santo Cristo. Grande e fermoso, enchía o retablo no presbiterio entre os reflexos do pan de ouro das súas madeiras, obra que saíra da suor de tantos devotos veciños dela que tiveran que emigrar a Arxentina, principalmente. A capela foi demolida nunhas infaustas circunstancias. Era unha obra erixida no século XVIII, con minguado valor artístico máis de predicamento popular multisecular pois xa daquela foi un traslado dende o outro extremo da vila, onde estaba, nas inmediacións da casa- albergue para os peregrinos, barrio que aínda conserva o seu recordo. O Santo Cristo é a expresión senlleira nos camiños cara Santiago. Así o de Ourense, e o famoso de Burgos no Francés, ou o de Fisterra. Hai dende aquela unha praza, de pavimento vermello, e faixas de granito, na que loce unha escultura de mérito na arte máis non tanto para a iconografía canónica da fe cristiá. Diante dela pasa en procesión cada ano estes días de finais de setembro a Virxe da Saleta, devoción principal da Vila.

( Publicado polo autor en La Región, Ourense, setembro, 27, 2010 )

saúdo de primavera

(Publicado en un blog de Mozos de Cea (León)

¡ La primavera ha venido nadie sabe cómo ha sido !

Breve Guía Turística municipal (I)

PRIMEIRA ENTREGA

O municipio de San Cristovo de Cea está no noroeste da provincia de Ourense, no seu extremo, e limita coa de Pontevedra no municipio de Rodeiro e co de Carballedo, este da provincia de Lugo. O resto do circundo son: polo leste o de Vilamarín; os de Amoeiro e Maside polo Sur, e finalmente polo polo sudoeste o de Carballiño, sendo o veciño do Oeste o de Piñor e, todos eles na mesma provincia que o noso, que ten por capital a vila de Cea. Unha das súas peculiaridades e ter unha parroquia, a de Vilariñofrío no territorio de Piñor, limitando xa co de Dozón (Pontevedra). Con unha superficie de 94,4 quilómetros cadrados, a poboación censada en 2004 era de 2.994 habitantes (en 1981 éramos 5.358, segundo o INE e o IGE), que están distribuídos en 83 entidades, con 13 parroquias, das cales pódense destacar as da capital do concello, e a e Santa María A Real de Oseira.

A capital municipal é Cea que conta cunha poboación próxima aos 1.000 habitantes, constituíndo un punto estratéxico en canto a comunicacións xa que dista 22 Km. da capital provincial e 9 Km. do Carballiño que é a cabeceira da comarca. A N-525 é a arteria que comunica a capital galega, Santiago de Compostela, co sur de Galicia, atravesando o municipio. A nova autoestrada AP-53 Santiago - Ourense, ten acceso nas inmediacións de San Facundo.

Ten dúas zonas ben diferenciadas, a do Norte que ocupa os dous terzos do territorio, asucada polas abas da dorsal central galega, que une as serras de A Martiñá (1.039 m.) e A Madanela, que se acha en dirección nordeste- sudoeste. A zona do Sur é unha penichaira que descende de xeito suave cara a os Chaos de Amoeiro. No medio, Cea, con unha altitude na vila de 520 m.

En canto ao clima pódese dicir que é oceánico de montaña e abundante pluviosidade, ao redor dos 2.000 / 2.500 mm. de precipitación anual, que orixinan unha nutrida rede hidrográfica, subsidiaria da conca do Miño pola súa marxe dereita no curso comprendido entre Os Peares e O Ribeiro: o Oseira, o Silvaboa, o Búbal, o Barbantiño, son algúns dos pequenos ríos.

A economía ten sido fundamentalmente agrícola e gandeira, sendo a propiedade de tipo minifundista. Hai feiras na vila os días 6 e 22 de cada mes. A industria característica é a do pan artesanal en fornos comunais ata fai poucos lustros, que teñen evolucionado cara o réxime individual. É sen dúbida a actividade que lle da fama en toda a provincia, e en toda a Comunidade Autónoma Galega, que ten xerado unha festa de exaltación gastronómica e un movemento de asociacionismo en relación coa consecución de producto de “Indicación Xeográfica Protexida” pola Xunta de Galiza para os fornos acollidos. No termo hai unha fábrica de gaseosas, algún que outro serradoiro (a superficie arborada é superior á media provincial) e varias granxas avícolas e porcinas.

ASPECTOS HISTÓRICOS

Da época prehistórica hai vestixios de mámoas nas terras de Cea (Os Aguaceiros) e Mosteirón, A Grela e Covas, mais tamén por Ardesende, Bustelo, ou en Castrelo. Os materiais achados nos Castros de A Martiñá, Covas, San Facundo e O Piñeiro en Faramontaos de Viña dan probas da presenza humana anterior ao Imperio Romano. Neste contexto hai que mencionar a singular cabeza achada en Anllo, hoxe no Museo Arqueolóxico Provincial, ao igual que parte dos outros restos mencionados. A súa presenza confirma a súa relación cosn chamados guerreiros castrexos galaico -portugueses, cómo os de Arméa (Santa Mariña de Augas Santas, Allariz), ou o de Xinzo de Limia.

Os tempos históricos comezan polo Imperio Romano, sendo algo máis que unha hipótese a existencia dunha Vía Romana que pasando por Tamallancos (Vilamarín) atravesase polo concello. Consérvase unha ara en Souto Mandrás, aínda que quizais nos estea a introducir xa na Idade Media, época na que se conserva naquel lugar un sarcófago dos chamados de “estola”, sistema común da Monarquía visigótica.

Este amplo período histórico que vai , grosso modo, desde o século V ata o XV, e no que se define a vila, e a bisbarra pola fundación en Oseira dun mosteiro da Orde do Císter dedicado a Santa María. Desde a segunda metade do século XII polarizará a vida desta zona da provincia ata o Miño -ademais do das terras próximas das provincias de Lugo e Pontevedra- ata o fin da Idade Moderna. A meirande parte das terras do Concello eran súas. Polo grandiosidade do edificio xa se lle daba no século XVII sobrenome de "O Escorial Galego".

Ademais, convén sinalar que en Santa María de Covas sitúan diversos autores a existencia dun Castelo que foi derrubado no curso da Grande Guerra Irmandiña de 1467. Neste século constatamos documentalmente a tradizón do martirio dos santos Facundo e Primitivo, na parroquia de Cea que leva o nome de San Facundo, o que se disputa coa vila de Sahagún en León. Na catedral de Ourense, dáselles culto aos seus restos preto da capela maior, nuns sartegos medievais. O “Martirologio romano”, importante libro de 1583, asegura que foron martirizados nas beiras do río Cea, en Galiza, punto este no que convén concretar aínda máis noutra ocasión.

A exclaustración forzosa dos monxes en 1835 e o seu regreso en 1929 marcan dous dos fitos máis salientables de historia recente do Concello, sendo utilizado o edificio do mosteiro cómo cárcere política nos anos da guerra civil e, nos posteriores, serviu de reformatorio provincial de menores. Na década dos anos sesenta o mosteiro estivo a piques de quedar de novo deserto máis daquela mudouse o plan primixenio pasando a depender de San Isidro de Dueñas (Venta de Baños, Palencia)

Anuncio de la reed. de la GUÍA TURÍSTICA MUNICIPAL

AVANT PROPOS

Na noite de Reises, quérovos deixar un regalo: o da Guía do Patrimonio Cultural do Concello. Trátase dunha nova versión posta ó día da que escribín en 1991, edición bilingüe, realizada sendo alcalde D. José Hipólito Rodríguez Presas, e realizada con unha subvención da Xunta de Galicia. A obriña, pouco máis que un folleto tivo grande aceptación e esgotouse decote, sendo copiado o seu texto e fotos polo Inorde en pasados anos, e malia non citar a súa orixe e autoría téñome sentido máis satisfeito que molesto, se ven infrinxir os indudables dereitos de autor. No 2008 téñoa actualizado en exclusiva para a web do concello mais como na renovación a sección desapareceu, e logo dos meses trancorridos sen ter explicación ningunha póñoa na rede á pública consulta de xeito íntegro. Terá varias entregas, e poderá servir de consulta a cantos nos queiran achegarse nalgún momento e coñecer un Concello do interior de Galicia, sito no noroeste da provincia. Pode ser útil para estudantes, e amigos do saber das nosas fermosas terras. E tamén para os que transiten como peregrinos cara Santiago.