AIRIÑOS AIRIÑOS AIRES DE XURXO LOBATO

Xurxo Lobato e Anxo Angueira, na presentación

XABIER LIMIA DE GARDÓN.
Así salíu na web de La Región
ARTE ET ALIA

‘Creo que cómpre reivindicar a Rosalía como poeta e escritora, como pioneira na defensa das mulleres e como símbolo da galeguidade’. Quen así pensa é Xurxo Lobato, autor de ‘Airiños aires Rosalía’ autor do proxecto e das fotografías que se amosan nesta exposición, unha das máis importantes e sobranceiras sen dúbida desta tempada Centro Cultural da Deputación. Esta é unha homenaxe a unha das figuras simbólicas identitarias, máis alén diso é o xeito de sentirmos galegos dende o cerne. A exposición, baixo a forma dun percorrido foto-biográfico, é unha aproximación aos espazos e lugares da vida de Rosalía. Velaí a pía bautismal na que foi cristianada no Hostal dos RR. Católicos en Santiago, mais tamén o ar deles, na escaleira do mosteiro de Conxo, ou Simancas (Valladolid), escollendo Lobato un encadre alto con torre e cúpula, campo e ceo, moito ceo. Ás fotos vai engadindo acaídos textos, ‘Conxo, o do claustro triste i as soedades prácidas’ e ‘levaime, levaime, airiños, levaime a donde me esperan’, como contexto nas paredes con unha verba en vermello, en destaque.

Unha terra aquela de Castela, na que escribiu moito de Follas Novas, o seu segundo poemario. E vai inserindo o fotógrafo-biógrafo sensacións dun sentir, compartindo emocións, a campá de Bastavales, a chuvia nas rúas de Compostela, as brañas de Laíño, no Ulla, e a luz da catedral, co sol que ‘lanza serenos raios que firen descoloridos da Gloria ós ánxeles e ó Pai Eterno’.

'En vano, a gaita, tocando unha alborada de gloria'

Na casa da Matanza

‘Miña casiña, meu lar, cantas onciñas de ouro me vals’, arredor de Padrón e Iria Flavia, e a casa da Matanza, onde vivíu os seus derradeiros anos. O exterior dela dende o parral, as fechaduras das portas, a cama co cabezal e a colcha de liño, aínda que Xurxo Lobato é quen de desenfocala almofada e centrarse na rosa fresca que hai alí cada mañá...





Na contorna, Lestrobe, co pazo; o do Arretén, no que nacera a súa nai; o interior da casa da rúa do Príncipe na Coruña, unha de cuxas fotos, de asombroso contraluz, foi escollida para a capa do libro-catálogo, deseño de Xosé Díaz / Imago mundi.

Rosalía de nova en Madrid, na rúa da Ballesta, e xa casada en 1861, no calexo de Álvarez Gato. Está san Ildefonso de Madrid, onde casara con Manuel Murguía, e tamén Vigo, coa imprenta da que saíu Cantares Gallegos, obra que resoa como ‘a gaita, tocando unha alborada de gloria’, do noso foi rexurdimento literario. 

Chega a exposición en itinerancia dende 2016, co patrocinio da Obra Social La Caixa e a colaboración da Fundación Rosalía.


A actualidade da escritora nos nosos días ben da man de Pedro Feijóo e o éxito de ‘A memoria da choiva’ (Xerais, 2013), con trama policíaca, ou as súas obras ilustradas en El Patito Editorial, por artistas como Álvaro de la Vega (2012) e Manuel Figueiras (2015), e a nova icona con ar a Warhol. Así a muller con personalidade propia, moderna e feminista, mesmo ecoloxista, desde a linguaxe visual, a mirada persoal intimista conquerida por Lobato.

A Rosalía de Antón Pulido

Un regalo coñecer hoxe esta fermosa achega plástica de Rosalía, a nosa gran poetisa -'alba de groria', parafraseando a ao Irmán Daniel Castelao-, da man de Antón Pulido Nóvoa, grande artista.

Anovando a iconografía. 

Parabéns, mestre da arte.

Rosalía de Castro. Pastel sobre papel. 60 x 60 cm., Fundación Rosalía de Castro.

'A Rosalía de Castro da que se namorou Murguía en Madrid', dí Antón Pulido Novoa, seu autor.

...e xa está no canon iconográfico...

'Triste é o cantar que cantamos,
mais ¿qué facer se outro mellor non hai?'

                        Rosalía Castro de Murguía: 'Follas Novas', 126 anos.

Aniversario do nacemento de Rosalía de Castro

Porque hoxe é o día:

Manifesto da AELG no Día de Rosalía 2014:

Hoxe e sempre, Rosalía de Castro representa a fenda, a nosa fenda. Unha ferida aberta na conciencia colectiva, un talento literario irredutíbel a fórmulas caducas e tópicos amables. Unha voz que escribe para ser libre e consciente, aínda que manque e rabuñe, pois non quere ser flor. Solitaria e solidaria. Muller e galega nun mundo gobernado por raposos que non ocultan o rostro da barbarie, o fanatismo reaccionario.

Rosalía de Castro: aquela que nos deixa en herdo un feixe de versos como toxos e silvas, xurdidos dunha gándara onde inzan a angustia e a carraxe. Porque ninguén coma ela soubo expresar os enigmas da condición humana, as dúbidas existenciais que nos acosan, as contradicións da alma, a saudade e a soidade. O río da vida que pasa e flúe polas brañas de Laíño, co seu maino rebulir, camiño das torres do Oeste.
E, ao mesmo tempo, sen renunciar á expresión do íntimo, Rosalía emerxe como a intérprete máis veraz dos nosos dramas colectivos en canto nación e pobo; mais a súa literatura non se converte nunca nun panfleto de carácter burocrático. Moi pola contra: é un documento humano escrito con sangue, desde as entrañas, como un espello no que a voz da poeta captura todo aquilo que é digno de ser cantado. E esa dignidade comeza pola restauración do uso escrito da lingua galega, convertida en símbolo de rebeldía.
Desde ese compromiso, padecemos a través dela os dramas dun pobo que sofre, mais que nunca atopou unha pluma que o defendese. E ela, literata consciente, converte a súa obra nunha casa de acollida para todas aquelas mulleres invisibles que padecen maltrato e desprezo; e cede a palabra a todas esas viúvas que tecen soidades, a todas as labregas que loitan e non se renden, ás mozas que aman e ás que odian, ás que van alegres de romaría e ás que collen con rabia a fouciña.

Non reduzamos esta homenaxe a un canto fúnebre; pois Rosalía de Castro non debe ser nunca unha escusa para a solemnidade académica arredor dun cadaleito; ela debe ser sempre outra cousa, unha forza rabuda que move os marcos da literatura para levarnos máis lonxe de nós mesmos. Alguén que, se vivise neste século XXI, seguiría a denunciar a todos aqueles que, baixo a máscara da honradez, pretenden converter a lei en atadura, o corpo en cárcere, a liberdade en servidume.
E por iso Rosalía de Castro segue a convocarnos, a emocionarnos, a transformarnos por dentro.
E non esixe ritos de adoración. Simplemente, unha lectura plural e sen ataduras.
E por iso, desde a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, querémola viva os trescentos sesenta e cinco días do ano.
Querémola pola rúa e nas escolas, nos barrios e nos arrabaldes, nas aldeas e nas prazas, nas fachadas brancas dos edificios.
Queremos que os seus versos nos invadan, fender con eles o silencio administrativo dos poderosos. A súa teimuda indiferenza.
Para que a súa voz ilumine o noso futuro, alta e clara como murmurio e como alento.
Ceiba coma sempre.
Nosa e de toda a cidadanía consciente de si mesma.

Santiago de Compostela, 23 de febreiro de 2014
Carlos Negro, vogal da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega

Manuscrito inédito de Rosalía e nova foto de Cardarelli

Rosalía Castro, nova foto coñecida tomada por Cardarelli, Santiago, década dos anos sesenta.

                  As de cantar,

                  Que ch ́ hei de dar zonchos,

                  As de cantar,

                  que ch ́ hei de dar moitos.

                  I

                  As de cantar

                  Meniña gaiteira

                  As de cantar,

                  Que me morro de pena.

                   --

                   Canta meniña,

                   Na veira da fonte

                   Canta dareiche

                   Boliños do pote.

                   --

                   Canta meniña

                   Con brando compas,

                   Dareiche unha proya

                   Da pedra do lar.


                    Rosalia Castro de

                    Murguía

                                      (transcrita por Anxo Angueira, Pte. Fundación Rosalía de Castro)

                                      Podes ler aquí o poema autógrafo (Real Academia Galega).

Este é o poema inicial de Cantares gallegos. Estaba nun exemprar da primeira edic., e ademáis un texto ms. 'Fernán Caballero á Rosalia Castro', carta datada o 25 de xaneiro de 1864, na que aquela autora -Cecilia Bölh de Faber y Larrea (1796-1877), en resposta á nosa autora quen lle adicara o pequeno gran libro auroral da moderna lingua galega escrita.

Estoutra imaxe era a que coñecíamos, da mesma sesión e fotógrafo

Día de Rosalía e aniversario de Cantares gallegos

Aniversario este ano dos 150 anos de "Cantares gallegos" de Rosalía de Castro, primeiro libro monolingüe en galego, idioma que estaba excluído daquela do poder e da cultura, malia ser utilizado pola maioría da poboación... Foi editado en Vigo, na imprenta da Calle (sic) Real, nº 12.

Así a pintou Modesto Brocos en 1880.

                                         ¡Cómo o ventiño da mañán, pirmeiro
                                               no seio das rosiñas se dormía,
                                               e cál dempóis toliño e rebuldeiro
                                               polo espazo inmensísimo subía,
                                               e volvendo a baixar murmuradeiro
                                               por enriba das chouzas rebulía,
                                               nas aliñas levando o fumo leve
                                                  que en trubias ondas a subir se atreve!

                                    (Cfr. Cantares gallegos: 'A Roberto Robert redactore da Discusion, 

                                                                    a quen lle gustan os contos i o galego', IV).

                                         "UN IDIOMA ES UNA TRADICIÓN,
                                          UN MODO DE SENTIR LA REALIDAD,
                                    NO UN ARBITRARIO REPERTORIO DE SÍMBOLOS".

                                      (Jorge Luis Borges, El oro de los tigres, 1972)

Hoxe é o DÍA DE ROSALÍA (no 175 aniversario do seu nacemento)



A lectura pública de Ourense, será, cando menos no Liceo (ás 19:00)

Da Equipa de Normalización IES Aquis Celenis, Caldas de Reis / Po.



Diante do seu monumento en Rianxo haberá unha lectura

            Promove os actos a Asociación de Escritores en Lingua Galega (A.E.L.G.):

"Rosalía de Castro é a escritora máis representativa da lingua e da literatura galegas. A publicación do seu libro Cantares Gallegos, o primeiro escrito integramente no noso idioma, desde a vontade firme e inequívoca do seu significado, sinala o inicio da restauración do uso escrito do noso idioma e o final de séculos de silencio e esquecemento.

A súa obra é un retrato do pobo galego e goza dunha total actualidade. Desde o século XIX Rosalía de Castro foi homenaxeada polas galegas e os galegos como poeta nacional, pois reclamou a redención da patria galega e asumiu a voz do seu pobo, voz que guiou permanentemente a súa obra e o seu pensamento. Esta galeguidade intrínseca dos seus textos, esta comunicación e entendemento permanente co seu pobo, ao se dirixir a el no seu idioma propio, foi o que a fixo tamén poeta de todos os pobos, chegando a formar parte da nómina de escritoras máis destacadas da literatura universal de todos os tempos.

Por todos estes motivos a difusión do coñecemento da súa obra é necesaria para as galegas e os galegos, en especial para as xeracións máis novas que colectivamente contribuímos a coeducar, sendo a súa palabra feita poesía ou prosa reflexiva un dos procedementos máis eficaces para fomentar o amor á nosa lingua e comprender a nosa identidade cultural". (Vía: Aelg)