Mostrando entradas con la etiqueta Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Mostrar todas las entradas

lunes, 20 de noviembre de 2017

A Arqueoloxía dende a fotografía aérea





O Museo Arqueolóxico de Ourense, con ‘Voando o pasado. Fotografía aérea e arqueoloxía en Galicia’, coordinada por Xulio Rodríguez e Manuel Xusto.


Na sala da Praza maior o Arqueolóxico amósanos o rico patrimonio arqueolóxico do noso País Galego. Dende paneis fotográficos con imaxes oblicuas a cor dos anos noventa, outras verticais dos anos 1956-1957, o voo interministerial 1973-1986 e o Voo americano, rexistros todos da fototeca dixital do Instituto Geográfico Nacional.





Hai ademais en vitrina libros, e algunhas cámaras, maquetas e fotografías con lupa, abano co que podermos facer idea das posibilidades para coñecer e recuperar mais tamén preservar o noso. Eis o proxecto expositivo case unha reivindicación da importancia do Instituto Padre Sarmiento de Estudios Galegos, creado en 1943, e da Sección de Arqueoloxía, daquela na vangarda... 


Vemos aquí castros marítimos, no cumio de outeiros, e ladeiras, nun meandro dun río ou tamén en explanadas. E con eles exemplos da romanización e dos castelos medievais. Esta técnica da fotografía aérea, que nos comezos era unha mera auxiliar é agora fundamental, para axudarmos ao coñecemento e á recuperación da nosa memoria arqueolóxica.


Na expo destaca a maqueta do castro de Barbantes (as Laias, o Castelo) que non aparece no catálogo. Realizada por Miguel Ángel López Marcos e Pablo López González, reproduce con precisión monte e o castro no tempo da construcción da autoestrada.



miércoles, 4 de enero de 2017

OS ACHADOS ARQUEOLÓXICOS SON SÍMBOLOS DUNHA TERRA




XABIER L.de GARDÓN.

ARTE ET ALIA.

Estatua de guerreiro, granito, S. I, achado nunca sasa do Outeiro da Laxe, parroquia de
Santa Mariña de Augas Santas, Allariz,  do castro de Armea.
Entramos á exposición que ben de inaugurar o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. A sala de Abanca, está nun luscofusco buscado dende a entrada iluminada e a luz do soportal exterior. Aquí, todo está disposto para conseguir que refulxan as pezas, con luces dirixidas cara as esculturas e as vitrinas coas pezas de cerámica e ourivería. Este efecto expresivo potencia a atención do visitante e reduce a súa dispersión para que a contemplación sexa, en cada caso, memorable. Eis un recurso de proxenie teatral que podemos denominar ‘estilo museo’, xa que logo é un sistema museográfico o que se está a exhibir, o que nos fai loar o discurso dos bos profesionais que alí traballan e que un ano máis, logo de ‘Alicerces. Evolución urbana de Ourense do século XVI ao XX’, 2015/2016, amosan a súa excelencia.

Espirais de Regodeigón, Ribadavia, ouro, prata e cobre, sécs. III-I aC.

Desta volta a coordinación personifícase en Xulio Rodríguez, o director do Museo, e Avelino Rodríguez, da U.Vigo, sendo a iluminación de Arteficción.


Lápida do Castro de san Facundo, concello de Cea,
granito, sécs. I-II.
Estatuas sedentes de Xinzo de Limia, granito,
sécs. I-II aC., achadas en 1972, preto do vello núcleo
da vila, á beira do río, na paraxe da Cortiñela.

Posado para a historia real dunha excavación doutrora: Castromao.





Dende finais do século XIX ata os anos 70 do pasado século é o marco temporal que abrangue ou, o que é o mesmo, dende Marcelo Macías, presbítero e caldeirádego de Retórica e Poética, morto en 1941 case con cen anos, pasando por Arturo Vázquez Nuñez (+1907), e o enxeñeiro de camiños Díez Sanjurjo, quen estivo en Ourense ata 1910, pioneiros todos.






Cuevillas e Ferro Cousello, entre outros,  no levantamento dos restos da nai do
Xeneral Sanmartín en Santa Eufemia, 1946-1947.
Con Xesús Ferro Couselo (+1975), arquiveiro de Facenda, nace o Arquivo Histórico en 1943, sendo director do Mº cando por estes mesmos anos deixa de ser Pazo do Bispo. Laureano Prieto (+1977), mestre, e Xesús Taboada Chivite (+1976), técnico de telégrafos e licenciado en filosofía e letras, Rubén García (+1980), médico en Ribadavia, Francisco Conde-Valvís (+1985), Manuel Chamoso Lamas (+1985), Xoaquín Lorenzo (+1989) e a sobranceira figura de Florentino L. Cuevillas (+1958), funcionario de Facenda, e pai da arqueoloxía científica en Galicia.


De todos hai información relevante nas paredes, acompañada de fotos, algunha delas, como a deste último con Risco en Castromao. Todo para contextualizar as pezas.



Así a Ara de Calpurnia Abana, achada preto das Burgas, ou a Tabula Hospitalis de Castromao, ámbalas dúas do século II d.C., ámbalas dúas símbolos para Ourense e Celanova, respectivamente. Así tamén o torso de guerreiro do castro de Armeá (Sta. Mariña de Augas Santas) ou a arracada de Vilar de Santos, peza de ouro, que pasou ó Museo en 1979, cando rematabamos a carreira, e Bieito Pérez Outeiriño, compañeiro nos primeiros anos, estaba a estudala, investigación que viu a luz como o primeiro dos Anexos do Boletín Auriense. 

Arracada, de Vilar de Santos, sécs. III-II aC., achada en 1924.

Entramos na procura do pasado en calquera exposición, mais aínda nesta do Arqueolóxico pois o seu discurso pedagóxico interpélanos para que as xeracións presentes coñezan as orixes da nosa terra ourensá, e sintan un orgullo de seu. A mostra, que se completa co proxecto didáctico dirixido os alumni colgado na net, achéganos os ourensáns a labor arqueolóxica e a súa importancia como símbolo identitario dunha colectividade. E se a próxima mostra, a dos achados dos coetáneos, fose de novo nas instalacións do Museo? Quede aquí como desexo de Aninovo.

'Ao limpar o lousado da casa da soleira apareceu unha lousa c-un triskele grabado', 'Cuaderno' de excavacións de
Xoaquín Lorenzo, 1948, 23 de setembro. Era xoves. I aC/IdC., Cidade de San Cibrao de Las, nunha 'casa da croa'. 

lunes, 8 de diciembre de 2014

Dos exposiciones feijoonianas del Archivo Histórico y del Mº Arqueolóxico


El Archivo Histórico Provincial ha organizado ‘El Padre Feijoo, la traza gallega de un ilustrado universal’, una iniciativa que nos acerca al caserón que atesora en las últimas décadas la rica documentación histórica provincial. Con documentos originales, y obras como el Teatro Crítico Universal y las Cartas Eruditas. Mas también incluyen El Antiteatro Crítico de Salvador José Mañer (Madrid, 1729), quien anuncia que se impugnan al sabio de Oviedo, natural Casdemiro, 26 discursos ‘y se le notan 70 descuidos’.


Están los actos decimonónicos del certamen literario en 1876, en el bicentenario de su natalicio, época de la restauración borbónica Alfonsina.

El texto ‘A Galizea / n’o segundo centoáreo do nascemento de Feixó’, obtuvo el premio ‘El pensamiento de oro y plata’:‘¡Grória, salude, renome á tí/ ¡óuh, maxestuosa Galizea d’os sábeos!/ hóxe qu’o mundo fía seus lábeos/ á-o nome pasmoso d’o grande Feixó!’, comienza.

También hay un apunte para su monumento, luego desechado, y diversos recuerdos bibliográficos de las conmemoraciones del siglo XX.






Así las cartas de Gregorio Marañón, y fotos de la conferencia que dio en 1936 en el Ateneo.

Una muestra más que digna, magnífica, breve y amplia a un tiempo, de Pablo Sánchez, director, y su equipo, en el cuerpo de entrada de la torre SE del otrora Pazo Episcopal.

*****


El P. Maestro benedictino Feijoo ha dado una más amplia exposición en las salas de Abanca, montada por el Mº Arqueolóxico con el patrocinio de la Xunta: ‘Ciudadano libre de la República Literaria’. Cuadros y grabados, documentos de archivo, esculturas, y libros, muchos libros, en la primera planta, y en la inferior, una muestra magnífica montada con criterios museísticos, libros en vitrinas retroiluminadas, de sala y de pared.

Aquí está el Diccionario de Autoridades, de la primera mitad del siglo XVIII, el grabado madre del sabio monje benedictino que hizo Palomino en 1733, de una colección particular orensana; el de Ballester, de la Biblioteca del Seminario Mayor, el de Meléndez Cornejo de 1876 de la Deputación de Ourense, que innova su iconografía, o el de Parada Justel del Liceo, modesto ejercicio basado en el grabado que hace Vázquez del dibujo de José Maea. Este es de la época del rey Carlos IV, cómo el de Mariano Maella, obra esplendente de la exposición, procedente de Oviedo. Discípulo de Anton Rafael Mengs, fue pintor del rey, cargo que comparte con Goya...


Destaca también el busto que hace Asorey para el encargo monumental del claustro benedictino de Samos, dónde Feijoo se educó desde los catorce años: una tardía forma de expresar la Comunidad sus deudas con él, cuyos libros financiaron obras terminales en su iglesia. Es propiedad del Instituto P. Sarmiento de Santiago, del CSIC.


La vajilla de los festejos de 1887, de la familia Romero-Suances, los bocetos escultóricos para el monumento orensano, de los Rivas-Suances, y el de Isidoro Brocos, la tapa sepulcral descubierta por Benito Fernández (¿Marcelo Macías?) sirviendo de base de la Alameda de Celanova, del hidalgo Jan Feyjoo de 1452, ejemplifican una exposición irrepetible, éxito con prórroga hasta mediados de enero.


                                 El erudito catálogo permitirá prolongar su disfrute más lejos.

                                                          (artículo en La Región)

martes, 20 de septiembre de 2011

ANTONIO CENDÓN Y "EL PUENTE DE OURENSE" (ca. 1850)

Acaba de ser rescatado del (semi) olvido tras su restauración esta pintura sobre metal. Ello nos permite conocer así a este pintor de Ourense de corta vida, que alcanzó un cierto renombre en la Villa de Madrid y Corte de Isabel II.

El Museo Arqueolóxico Provincial despierta cada mes para presentar ante la opinión púbñica uno de sus fondos ocultos -literalmente desde hace una década pues está cerrado- (Cfr. Peza do mes).

El artista Antonio Cendón había nacido en Lousado (San Paio de Loeda, Piñor) el 30 de enero de 1837. Hijo de Juan Cendón Carvallal y Juana González, falleció con veinticuatro años el 9 de marzo de 1863. Así lo publica La Iberia, de Madrid, añadiendo  que "sus últimos trabajos fueron las caricaturas de Zavala, Lersundi, San Luís, Marqués de Molins, Trueba, Flores, García Gutiérrez, Pinzón y Ardenius". Fue enterrado en el cementerio carballinés de Señorín. En el libro de difuntos de San Cibrán de Carballiño se dice que era retratista, tenía 25 años y estaba soltero. Manuel Murguía hizo su biografía (breve) en 1885.


Había estudiado en Ourense y Santiago, haciendo en Madrid miniaturas y empleándose como retocador en diversos estudios de fotografía (J. Laurent, Eusebio Juliá). Su padre era maestro de cantería y era "experto en fábricas de papel". En Lousado se hizo en 1936 una, de la que era propietario D. Antonio Rivero de Aguilar y de Naya (cfr. P. Madoz)

Fotografía de Taboada Testa reciente, tomada desde A Ponte Nova.
Repárese que el pintor se coloca en un 'ángulo imposible' -en el aire literalmente-, para esta forzada vista del puente sobre el río, con el monte de las Nieves, Santa Ladaíña (sic), y el Pazo de Reza. La pendiente del puente es asimismo forzada. La fotografía atribuída a Thomas (ca. 1860, Museo de Pobo Galego) es precisa en una época coetánea de lo que decimos. Las barcas irían desde el Porto Vello, aguas arriba del puente. Luego, tras el de hierro de comienzos del siglo XX, pasaría a ser a Ponte Maior, ou a Ponte Vella. Sin más.